در فرهنگ و سنتهای ایرانی و اسلامی، برخی روزها به عنوان ایام خاص شناخته میشوند که باورهایی درباره نحسی یا خوشیمنی آنها وجود دارد. یکی از این روزها، روز ۱۳ صفر است. بعضیها معتقدند انجام کارهای مهم مانند خرید طلا، ازدواج یا شروع یک تجارت در این روز خوشیمن نیست. اما آیا این باور پایه علمی یا دینی دارد، یا صرفاً یک خرافه قدیمی است؟
۱۳ صفر، سیزدهمین روز از دومین ماه قمری است. در فرهنگ عامه، این روز گاهی با ماجراها یا حوادث تاریخی گره خورده و باعث شکلگیری تصورات خاصی شده است. اما در تقویم اسلامی، ۱۳ صفر هیچ حکم یا دستور ویژهای برای پرهیز از کارهای اقتصادی یا خرید و فروش ندارد.
این باور بیشتر ریشه در سنتها و فرهنگ عامیانه دارد تا متون معتبر دینی. در برخی مناطق، حوادث ناگواری که بهطور تصادفی در این روز رخ داده، باعث شده مردم آن را «روز بد» بدانند. به مرور زمان، این ذهنیت به خرید و فروش طلا و سایر معاملات نیز سرایت کرده است.
بر اساس نظر مراجع تقلید و علمای دینی، هیچ دلیلی در اسلام برای نحس بودن ۱۳ صفر وجود ندارد. بسیاری از علما تأکید میکنند که اینگونه باورها از خرافات است و مسلمانان نباید بر اساس آنها تصمیمات مهم اقتصادی بگیرند.
آیتالله مکارم شیرازی در پاسخ به سوالی درباره نحسی ۱۳ صفر گفته است: «اینگونه باورها پایه شرعی ندارد و مؤمن نباید به آنها اهمیت دهد.»
روانشناسان میگویند که باور به نحسی یک روز میتواند باعث اثر تلقینی (Placebo Effect) شود. یعنی اگر فرد با نگرانی خرید کند، هر تغییر منفی در آینده را به آن روز نسبت میدهد و احساس پشیمانی میکند. از نظر جامعهشناسی نیز این باورها بخشی از هویت فرهنگی جوامع سنتی هستند، اما در اقتصاد مدرن نباید بر تصمیمات مالی اثر بگذارند.
از نظر اقتصادی، قیمت طلا تحت تأثیر عواملی مانند قیمت جهانی اونس، نرخ دلار، و شرایط عرضه و تقاضا است، نه تاریخ قمری. بنابراین اگر در روز ۱۳ صفر قیمت طلا مناسب باشد و نیاز به خرید دارید، هیچ دلیل علمی یا دینی برای پرهیز وجود ندارد.
باور به نحسی روز ۱۳ صفر بیشتر یک خرافه فرهنگی است تا واقعیت. نه در دین اسلام و نه در علم اقتصاد، دلیلی برای پرهیز از خرید طلا در این روز وجود ندارد. بنابراین اگر قصد خرید دارید، بهتر است به عوامل واقعی بازار توجه کنید، نه تاریخ قمری.